Nie dajmy zaginąć tradycji

Nasze gimnazjum bierze udział w I Powiatowym Przeglądzie Przyśpiewek Dyngusowych i Pieśni Wielkanocnych „Nie dajmy zaginąć tradycji”. Celem przeglądu jest ukazanie tego, co w kulturze ludowej naszego regionu jest jeszcze żywe, co stanowi o jej bogactwie. Uczniowie podjęli się tego zadania i oto rezultaty ich poszukiwań.

PRZYŚPIEWKI RELIGIJNE I ŚWIECKIE – GMINA GNIEWOSZÓW

Z TERENU MARIANOWA, REGOWA, KOCIOŁKA

PANI HALINA SZAFRANEK – REGÓW:

Chodziliśmy po Dyngusie

śpiewaliśmy o Jezusie.

O Jezusie i o Synie

A kto w Boga wierzy ten nie zginie.

 

Dajcież, że nam dajcie

Tą całą kiełbasę,

Bo jak nam nie dacie

Z łóżka was wystraszę.

 

Dajcież, że nam dajcie

Tych jajek piętnaście,

Co wam kokoszeczka

Uniosła w poście

 

Dajcież, że nam dajcie

Całą kopę syra

Żeby wam krasula

Do dom przychodziła.

 

Dajcież, że nam dajcie

Całą litrę wódki

Żeby wasza córka

miała język krótki.

 

Dajcież, że nam dajcie

Co nam macie dać

Bo jak nam nie dacie

nie będziemy śpiewać.

 

PANI HALINA JAGIEŁŁO – MARIANÓW:

Chodzimy tu po Dyngusie

i śpiewamy o Jezusie

o Jezusie i o Synie

kto w Boga wierzy ten nie zginie.

 

Piotrze, Pawle weź te klucze

Idź do raju wypuść dusze

Tylko jednej nie wypuszczaj

Co ojca, matkę chciała zabić.

 

Jeszcze żem ich nie zabiła

Tylko żem się wymierzyła

 

Gorsze duszo wymierzenie

Jeśli kijem uderzenie

 

Uderzenie się zagoi

wymierzenie w miejscu stoi.

 

PANI TWARDOWSKA ZOFIA – KOCIOŁEK:
My chodzimy po Dyngusie

i śpiewamy o Jezusie

o Jezusie i o Synie

kto w Boga wierzy ten nie zginie.

 

w Wielki Czwartek, w Wielki Piątek

Pan Jezus cierpiał rany i smutek

Za nas smutek, za nasze rany

Cierpiał Pan Jezus ukrzyżowany.

 

Piotrze, Pawle weźże klucze

Idź do raju wypuść dusze

Tylko jednej nie wypuszczaj

Bo ona ojca, matkę zabić chciała.

 

Ale ona nie zabiła,

tylko się na nich wymierzyła.

Uderzenie to się goi,

a wymierzenie w miejscu stoi.

 

Dajcież, że nam dajcie

co macie nam dać

bo jak nie dacie,

będziemy dachy rwać.

 

Co macie nam dać to dawajcie,

Po kątach się nie chowajcie.

Bo u nas taki zwyczaj,

że jak nie masz to pożyczaj.

 

Aby nam nie dajcie

jednego jajeczka

Bo by się zaśmiała

sąsiednia dzieweczka.

 

Dajcie, że nam dajcie

Tą całą kiełbasę,

Niechże ja się nią

Trzy razy opasę.

 

Dajcie, że nam dajcie

Kawałeczek sera

Żeby wam granicha

Do dom przychodziła.

 

Za dyngusa dziękujemy

zdrowia i szczęścia wam życzymy

bądźcie zdrowi i weseli

jako w niebie są anieli.

 

W sytuacji, gdy gospodarz nic nie dał, śpiewano:

 

A w tej chałupce

same gołodupce

Sami nic nie mają

Nikomu nie dają.

 

Zwyczaje wielkanocne:

 

  • W Wielką Niedzielę chodzono po Dyndusie – śpiewano wesołe przyśpiewki wielkanocne. Najpierw należało zastukać do okna, a gdy gospodarz wpuścił śpiewaków do środka, w atmosferze wesołej, wspólnej zabawy odśpiewywano przyśpiewki. Następnie należało ugościć – najlepiej gorzałką, kiełbasą, potrawami wielkanocnymi. Jeśli chodziły dzieci, otrzymywały pisanki.
  • Rodzice chrzestni ofiarowywali pisanki swoim chrześniakom na Wielkanoc. Bardzo pilnowano tego zwyczaju. Świadczyło to o chrzestnych.
  • Kawalerowie oblewali panny na wsi, otrzymywali za to pisanki. Oblewano od samego rana. Najlepiej gdy zaskoczyło się pannę jeszcze na spaniu. Oblewano wodą ze studni, wrzucano do stawu, rzeki. Wody nie żałowano, a te panny, których nie oblano wręcz się gniewały. Świadczyło to o tym, że nie mają powodzenia.
  • W niektórych domach, gdy kawaler przyszedł oblać pannę, oboje stukali się pisankami, gdy kawaler stłukł pisankę panny, a jego pisanka pozostała cała, zwyczaj nakazywał, że kawaler zabierał wszystkie pisanki.
  • Po mszy rezurekcyjnej każdy mieszkaniec danej miejscowości chciał pierwszy dojechać do domu. Ten, kto był pierwszy miał mieć najlepszy urodzaj na polu.
  • Skorupki z jajek, ze śniadania wielkanocnego, zakopywano w obejściu. Zapewniało to szczęście w danym domu.

 

Pieśni wielkanocne i przyśpiewki dyngusowe zebrali i opracowali:
Magdalena Szafranek (KL.3a), Weronika Szafranek (kl.2a), Weronika Wójcicka (kl.2b), Zuzanna Wójcik (kl. 2b), Kacper Mizak (kl. 2a),

Pieśni i przyśpiewki podały i zaśpiewały: p. Halina Szafranek, p. Zofia Twardowska, p. Halina Jagiełło, Pan Wójcik